Sam oceń Czytelniku, jak nazwać kobietę, która w czasie ciąży paliła papierosy i piła alkohol, by jej dziecko urodziło się mniejsze, a ona sama miała mniej bolesny poród. Nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu, która byłaby dozwolona w czasie ciąży. Używki trują rozwijający się płód, powodują uszkodzenie mózgu i pozostawiają piętno na całe przyszłe życie dziecka.

Przeprowadzone przez sopocki PBS badania z 2005 roku ujawniają, że jedna trzecia Polek piła alkohol w czasie ciąży. Lekarze przekonują, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu podczas ciąży. Nawet najmniejsza ilość może być przyczyną uszkodzenia mózgu i całego układu nerwowego płodu. W organizmie rozwijającego się dziecka nie zachodzą procesy metaboliczne alkoholu, ponieważ nie ma jeszcze właściwego enzymu, który rozkłada tą toksyczną substancję. Amerykański prof. John Olney prowadził badania na myszach analizując wpływ alkoholu na układ nerwowy mysich płodów. Ciężarnym matkom podawano niewielkie ilości alkoholu. Okazało się wówczas, że w mózgach młodych myszy zniszczeniu ulegało 20 tys. komórek neuronowych. Dane te oznaczają, że kobieta w ciąży wypijając 50 mg alkoholu, który dostanie się do organizmu dziecka, powoduje zniszczenie 20 milionów komórek nerwowych swojej pociechy!

Jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest zupełne odstawienie alkoholu przez ciężarne kobiety. Wielką nieodpowiedzialnością i niekompetencją odznaczają się lekarze, którzy zalecają przyszłym matkom symboliczną lampkę wina do obiadu na rozluźnienie i poprawę krążenia.

Nieodwracalnym skutkiem picia przez matkę w czasie ciąży jest tzw. płodowy zespół alkoholowy (Fetal Alcohol Syndrom – FAS) oraz spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych (Fetal Alcohol Spectrum Disorders – FASD). W Stanach Zjednoczonych 1 na 500 noworodków rodzi się z FAS, a 1 na 100 z FASD. W Polsce nie prowadzono dotychczas badań statystycznych w tej dziedzinie. Dziecko z FAS jest mniejsze, z nieproporcjonalnie małą główką, ma charakterystyczną wąską górną wargę, mały, zadarty i spłaszczony nos, oczy szeroko rozstawione z opadającymi powiekami i małą, niedorozwiniętą żuchwę. Ponadto dzieci te są słabsze, bardziej podatne na choroby i mniej inteligentne niż zdrowi rówieśnicy.

Niemowlęta z FASD nie odznaczają się szczególnymi zmianami w wyglądzie, jednak ujawniają się u nich poważne zaburzenia w psychice i rozwoju. Dzieci z FAS i FASD mają później problemy z obliczeniami matematycznymi, zapamiętywaniem, skupieniem uwagi. Z trudem rozwiązują problemy i uczą się na własnych błędach. Są nadpobudliwe, agresywne i często zachowują się nieadekwatnie do wieku. Dzieci te mają z reguły niższy niż przeciętny iloraz inteligencji. Stopień tych zaburzeń zależy od ilości alkoholu wypitego przez matkę podczas ciąży.

Prof. Ann Streissguth badała grupę siedmiolatków, których matki piły podczas ciąży od 7 do 14 drinków tygodniowo. Następnie porównywała zachowanie tych dzieci z rówieśnikami o podobnym ilorazie inteligencji, których matki zachowały abstynencję w czasie ciąży. Okazało się, że dzieci pijących matek miały trudności z zapamiętaniem ciągu znaków, nie potrafiły zapamiętać szczegółów czytanej im bajki i rozróżnić dwóch dźwięków. Dzieci te badane później wykazywały skłonność do agresji i większą podatność na alkohol i narkotyki.

Prof. Peter Hepper z Queen’s University w Belfaście badał, jak reagują na głośny dźwięk dzieci pijących i niepijących matek. Reakcja ta pozwala śledzić stopień rozwoju układu nerwowego płodu. Część kobiet przyznała się do wypijania od jednego do sześciu drinków, każdy o zawartości 10 ml alkoholu, inne deklarowały abstynencję. Wynik tych badań był łatwy do przewidzenia. Dzieci niepijących matek reagowały właściwie. Natomiast dzieci matek pijących reagowały na bodźce dźwiękowe tak, jak reagują płody we wcześniejszym okresie, kiedy układ nerwowy nie jest jeszcze wykształcony.

Mitem jest również twierdzenie, że unikać alkoholu należy tylko w pierwszym trymestrze ciąży, natomiast później można sobie pozwolić na drinki od czasu do czasu. Jak podkreśla prof. Olney, na każdym etapie rozwoju prenatalnego alkohol wyrządza nieodwracalne szkody. Na początku ciąży, kiedy formuje się główka i twarz dziecka, alkohol powoduje zmiany w wyglądzie charakterystyczne dla FAS. Jeśli matka pije w późniejszych miesiącach, mogą się pojawić u dziecka zaburzenia w rozwoju psychicznym.

Kanada, Francja i Stany Zjednoczone wprowadziły zalecenie o całkowitej abstynencji dla ciężarnych kobiet. W ramach kampanii antyalkoholowej w Wielkiej Brytanii rozwieszono w toaletach afisze z napisem: „Picie w ciąży może się skończyć kacem na całe życie”.

Autor: Dariusz Hryciuk