W każdych narodzinach przebiegających naturalnie można zauważyć trzy etapy o odmiennych cechach i charakterze. Mimo, że każdy poród jest nieco inny, to zawsze rozpoczyna go faza wstępna, w której ma miejsce rozwieranie szyjki macicy, następnie na świat przychodzi dziecko, na końcu zaś odbywa się urodzenie łożyska. Całkowity czas porodu może się wahać w granicach 12 h u pierwiastki (mamy rodzącej po raz pierwszy) do 8-6 h u wieloródki.

Okres I

Jest to najdłuższa faza porodu. Ma ona charakter przygotowujący do czasu właściwego rodzenia się dziecka. Zwiastunami tej fazy są regularne skurcze odczuwane przez ciężarną mamę. Skurcze te początkowo dość łagodne i słabe nabierają częstotliwości 2-3 co dziesięć minut. To one prowadzą do stopniowego rozwierania się i skracania kanału szyjki macicy otwierającej maleństwu drogę na świat. Faza I kończy się pełnym rozwarciem szyjki macicy, tj ok. 10 cm. Typowe jest wówczas tzw. znaczenie, czyli niewielkie plamienie krwią, powstałe wskutek pękania drobnych naczyń krwionośnych szyjki macicy Osiągnięcie pełnego rozwarcia kanału szyjki prowadzi do pęknięcia błon płodowych otaczających maleństwo oraz odpłynięcia wód płodowych.

Z racji długości fazy I jest ona zazwyczaj mocno nużąca i wyczerpująca organizm kobiety. Przyszła mama niekoniecznie musi w tym okresie odczuwać bóle związane ze skurczami, jednak w czasie, gdy szyjka osiąga już pełne rozwarcie, pojawiają się silne odczucia bólowe. Ponadto dyskomfort zwiększać może bolesność krzyża nasilająca się w tym okresie.

Nastrój ciężarnej mamy w I okresie zazwyczaj jest bardzo zmienny. Kobieta może odczuwać radość i podekscytowanie przechodzące za chwilę w poczucie bezradności i rozbicia powodujące nawet płacz. Okres I porodu trwa od 9h u pierwiastki, do 7h u wieloródki.

Okres II

Jest to właściwa faza narodzin dziecka, w której maleństwo jest wydawane na świat. Okres ten rozpoczyna się, kiedy rozwarcie szyjki macicy osiąga 10 cm. W okresie II porodu wyróżnia się fazę pasywną i aktywną. Faza pasywna to czas, kiedy główka dziecka samoistnie przesuwa się przez kanał rodny, natomiast faza aktywna to czas czynnego parcia po każdym występującym wówczas skurczu. Organizm zazwyczaj sam daje znać, że czas na rozpoczęcie parcia poprzez generowanie skurczy partych charakterystycznych dla okresu drugiego.

W przypadku porodu prawidłowego z główkowym ustawieniem dziecka w macicy – czyli głową w stronę kanału rodnego, pierwsza rodzi się oczywiście główka. Aby przejść przez kostny kanał miednicy, musi ona wykonać szereg zwrotów wpasowujących ją w tymże kanale. Następnie rodzą się barki, tułów i nóżki dziecka. Okres II kończy się z chwilą, gdy maluch jest już całkowicie poza jamą macicy mamy. Czas trwania okresu II jest bardzo zbliżony u pierwiastek i wieloródek i wynosi około 1h.

Okres III

To czas, kiedy dochodzi do tzw. porodu popłodu, czyli wydalenia łożyska wraz z pępowiną i błonami płodowymi. Po narodzeniu dziecka łożysko odkleja się od ścian macicy. Z uwagi na fakt, iż proces ten jest krwawy – łożysko pozostawia w ścianie macicy krwawiącą ranę – pojawiają się tzw. skurcze poporodowe, których konsekwencją jest zahamowanie krwawienia oraz zwijanie rozciągniętego mięśnia macicy. Czas wydalania łożyska waha się od ok. 15 min. do 1h.

Od czasu zakończenia III okresu porodu ma miejsce czas wzmożonej intensywnej opieki i obserwacji kobiety ok. 2 h. Jest on często traktowany jako ostatni, IV okres porodu.

Źródła:
G. H. Bręborowicz [red.], Położnictwo. Podręcznik dla położnych i pielęgniarek, Warszawa 2002.
Ch. Lees (i in.), Ciąża. Przewodnik po dziewięciu najważniejszych miesiącach w życiu kobiety, Warszawa 2002.

Autor: Magdalena Dudziak